Orawa. Jaka jest?

Wspaniała kraina po stronie polskiej i słowackiej. Malowniczy krajobraz, wyjątkowe walory widokowe, turystyczne, historyczne. Można by tyle o niej opowiadać. Nasza kochana Orawa - mała ojczyzna jeszcze niezadeptana...

Jest to kraina historyczna powstała na pograniczu XV-XVI wieku. Jej nazwa pochodzi od Łacińskiego słowa „Arva”, co pierwotnie oznaczało szumiąca rzekę. Zdumiewające jest, jak wiele wydarzeń miało miejsce na tym rejonie. Już w średniowieczu Kazimierz Wielki ulokował komorę celną w Jabłonce, co świadczy, że od tak bardzo dawna obszar ten należał do Polski. Wiódł, bowiem tędy szlak handlowy, którym wieziono sól, rudy miedzi. Tzw. szlak solno-miedziowy.

Dużą rolę w kształtowaniu dziejów odgrywała reformacja. Jednak chłopi, wierni swoim pradziadom pozostali przy wierze katolickiej.

Po pierwszej wojnie światowej, gdy utworzono Czechosłowację i Polskę doszło do sporów dotyczących przyłączenia Górnej Orawy I terenów Spisza do Polski. Rada Ambasadorów postanowiła o przeprowadzeniu plebiscytu, do którego jednak nie doszło i w 1920 roku Polsce przydzielono jedynie małe kawałki tychże terenów.

Podczas drugiej wojny światowej cała Polska Orawa znalazła się po stronie faszystowskiej Słowacji, której przewodził ks. Tiso. W roku 1945 przywrócona została granica sprzed 1938. Toczyły się 45 tutaj krwawe boje ze względu na przebiegający front. Nie oszczędziła Orawy epidemia dżumy. Region został wyróżniony w sposób swoisty, naznaczony, bowiem wizytą Lecha Wałęsy, Papieża Jana Pawła II, i wielu bardzo znamienitych aktorów, polityków, artystów cenią sobie oni tę piękną, niepowtarzalną krainę jedyną w swoim rodzaju.

Mówiąc o Orawie należy przede wszystkim wspomnieć o malowniczym krajobrazie.

Północna granica Polskiej Orawy przebiega wyniosłym, 8. Pasmem Babiogórskim, którego zachodnią kumulację stanowi szczyt Babiej Góry (1725m)-najwyższy szczyt na terenie Beskidów. Od Babiej Góry pasmo to opada w kierunku wschodnim poprzez Kępy(1521m), Sokolicy(1467m) do głębokiej przełęczy Krowiarki (986m), potem przez Główniak (1098m) wypiętrzyć się w grzbiet wspaniałych Polic(1369m). Od Polic odchodzi w kierunku pd.-wsch. Garb górski Pasmo Żeleźnicy(918m), gdzie walory widokowe to Beskidy, Łysa Góra(805). Pasmo to stanowi pn.-wsch. Granicę Orawy.

Orawa znacznie różni się od terenów choćby bliskiego Podhala, Zakopanego. Bogata we wspaniały krajobraz posiada wyjątkowe walory turystyczne. Zachęcająca zwłaszcza dla przyjeżdżających z miasta jest dziewiczość regionu, który jeszcze nie odkryty przez turystów opiewa nutka relaksacji na łonie natury. Pośród malowniczych łąk, lasów, szumiących delikatnie strumyków, w których odbija się o poranku złociste słońce. Poezja tej krainy jest niebywała. Orawa sama jest niczym wiersz. Bogata tutaj zarówno fauna, jak i flora nadaje całości niebywały element tajemniczości. Jest miejscem cichym spokojnym idealnym dla odpoczynku. Bardzo korzystny dla zdrowia staje się mikroklimat świerkowy polecany zwłaszcza osobom cierpiącym na choroby układu oddechowego, mieszkającym w dużych, tłocznych zanieczyszczonych miastach. Sprzyja także prowadzeniu rozmaitych konferencji, szkoleń, pobudzając szare komórki. Staje się, więc miejscem doskonałym dla spotkań firmowych, podczas których podejmowane są ważne decyzje. Lecz także wymagający turyści powinni zwrócić uwagę na Orawę. Znajdują się tu pasma lasów, torfowisk! I bagien zwane Borami Orawskimi. Torfowiska, będące tak rzadkim zjawiskiem zwłaszcza na trenie polskim są również zapleczem dla naukowców, fascynatów przyrody.

Pasmo Babiogórskie, Żeleźnicy, i bory Orawskie stanowią europejski dział wód –spływające stąd ku południowi potoki łączyły się w rzekę Czarna Orawa, wraz z Białą Orawą płynącą ku południowemu- zachodowi jako rzeka Orawa-dopływ Wagu, wpadający z kolei do Dunaju, należącego do zlewiska Morza Czarnego.

Jeżeli elementy sieci hydrograficznej są w zainteresowaniu wędkarzy, również amatorów Orawa sjest doskonałym podłożem do uprawiania tegoż hobby. Jezioro Orawskie po stronie zarówno polskiej jak i słowackiej zarybione są 21w karpie, płocie,. Czarna Orawa jest tak samo miejscem. Cichym, czystym dla spokojnego połowu ryb.

Lasy z kolei urozmaicone przez szatę roślinną, rzeźbę terenu nie chybią w niedomiar owoców leśnych. Już w czerwcu pojawiają się czarne jagody, brusznice. W lipcu dorodne maliny, jeżyny. Choć z pewnością na największą uwagę zasługują grzyby, których występowanie osadzone jest rozmaitością gatunków nawet tych bardzo wyszukanych w atlasie grzybowym. Warunki turystyczne muszą mieć jednakże oparcie w zabytkach. W tym miejscu trzeba by przytoczyć całą gamę architektoniczną, rzeźbiarską, artystyczną. Szczególnie Skansen w Zubrzycy Górnej, gdzie zachowana została stara, pierwotna zabudowa drewniana. Niewątpliwie jedno z najbardziej wyszukanych zabytków. Podobnie kościół pod wezwaniem Jana Chrzciciela w Orawce mający datę siedemnastowieczną obrazuje piękno, niebanalność dawnej kultury. Barokowe figurki, wyzłacane wnętrze, ze wspaniałymi malowidłami ściennymi stanowią tło dla Piety na ołtarzu.

Przez całą Orawę wiedzie szlak kapliczek przydrożnych, znajdujących się niemal w każdej miejscowości, dzwonnice. Na uwagę zasługują również takie obiekty jak stara farbiarnia w Orawce, jaskinia zbójecka, rozmaitość legend i swoisty folklor. Bowiem kraina ta poprzez swoje pochodzenie wykształciła znamienną odrębna kulturę. Tak bardzo głośna przecież „Orawa,”stała się hymnem regionu. Ale przecież nie jest tu tylko jedna pieśń. Dobrodziejstwa kulturowe to zespoły muzyczne, taneczne, gawędziarze. Liczna liczba imprez, podczas których turyści mają możliwość zetknięcia się unikatową orawską tradycją. Panuje tu dość ostre typowo górskie powietrze z racji wysokiego położenia niektórych przysiółków wiejskich. Np. część Zubrzycy Górnej położona jest na wysokości 900 m n.p.m. Bliskość Babiogórskiego Parku Narodowego , także Tatrzańskiego, Pienińskiego sprawia, że nieskazitelność regionu jest w pełni zachowana.

Turyści profilujący aktywny wypoczynek powinni zwłaszcza zwrócić uwagę na Orawę. Wiosną i latem w zakamarkach ciszy można wybrać się na piesza wycieczkę po licznych ścieżkach spacerowych, szlakach turystycznych, rowerowych. Także piesze wyprawy na Pająków Wierch , czy Babią górę dodatkowo dostarczają niezapomnianych wrażeń. Jeżeli ktoś jest natomiast amatorem wycieczek górskich liczne łagodne szlaki również zagospodarowane są tutaj przez matkę naturę, która dodatkowo ukoronowała krainę szlachetną wonią kwiatów, zapachem lasów widokami górskimi, polnymi i najbardziej wyszukanymi kolorami łąk, kwiatów. Zimą całe to dorodne piękno przekształca się w otulinę z białego puchu. Usłana do snu Orawa obrazuje się jako narciarski krajobraz: wyciągi rożnej długości, stromości. Trasy do treningów narciarstwa biegowego, snowboardu, a przy tym szlachetne piękno i rześkie powietrze, także doskonałe warunki noclegowe oferowane przez agroturystów lokalnych. Posiadających dogodne zaplecze turystyczne o podłożu również regionalnym i gwarantujące na poziomach unijnych warunki noclegowe i co najważniejsze orawską, życzliwą atmosferę.

Zapraszamy do Jabłonki www.ukazika.inocleg.pl i www.pieronek.inocleg.pl wspaniałe miejsce do wypadów zarówno na Słowację jak i w polskie góry. Cisza, wspaniałe powietrze i niezapomniana góralska gościnność.

Jabłonka to żywy ośrodek kulturalny i gospodarczy Orawy. Do zabytków należy murowany kościół parafialny z początku XIX wieku. Osobliwością wsi są zagrody zbudowane w dawnym stylu Orawskim. W Jabłonce mieści się duży plac targowy gdzie w każdą środę odbywają się jarmarki. Odbywają się liczne imprezy kulturalne i folklorystyczne jak Orawskie Lato, Orawskie Kolędowanie, Festyn Szlakiem Solnym przez Orawę. Okolice Jabłonki sprzyjają uprawianiu wycieczek i spacerów rekreacyjnych połączonych ze zbiorem runa leśnego. Znajduje się tu też szlak solny utworzony na pamiątkę przewozu soli przez teren Orawy. Inną atrakcją są unikalne w skali Europejskiej torfowiska wysokie.

Zubrzyca Górna i Dolna to dwie długie wsie położone u stóp Babiej Góry, wzdłuż drogi biegnącej z Jabłonki przez przełęcz Krowiarki ku Zawoi. Niezwykle ciekawym i zasługującym na zwiedzanie obiektem jest Orawski park Etnograficzny. Powstał on wokół dawnego Dworu Moniaków, pierwszych sołtysów Zubrzycy. Starsza jego część pochodzi z XVII w, nowsza z II połowy XVIII w. przy dworze zachowały się budynki gospodarcze (owczarnia, chlewnia, wozownia), jak i inne budynki charakterystyczne dla tego regionu, np. tartak , folusz, kuźnia, olejarnia, karczma z Podwilka. W poszczególnych obiektach wyeksponowane zostało kompletne wyposażenie wnętrz. Tuż za ogrodzeniem parku stoi dom Misińców, w którym w 1938r. mieszkał Karol Wojtyła, pracujący przy budowie drogi. 26 V 1997r. na Krowiarkach odsłonięto tablicę upamiętniającą ten fakt.

We wsi stoi murowany kościół z lat 1837-1840. Bezcennym dziełem pozostaje chorągiew wotywna Moniaków z 1705r wisząca w prezbiterium.

W miejscowości znajduje dość dobra baza noclegowa w postaci ośrodka campingowego i gospodarstw agroturystycznych. Okolice wsi są sławne z doskonałych terenów na grzybobranie. W pierwszą niedzielę sierpnia odbywa się w Zubrzycy Święto Borówki.

W Zubrzycy Dolnej znajduje się kilka zabytków kultury materialnej jak figury przydrożne, kapliczki i dzwonnica. Rozwija się agroturystyka.

Chyże - najbardziej wysunięta na południe wioska Orawska, która rozciąga się wzdłuż Chyżniańskiego Potoku. Graniczy ze Słowacją. Powstanie muzeum parafialnego zainicjował w 1972r ojciec Arkadiusz Kleinowski. W zbiorach muzeum zgromadzono ponad dwa tys. eksponatów kultury materialnej ziemi orawskiej.

na wschód od wsi rozciągają się puścizny- kompleks torfowisk wysokich- ewenement w skali europejskiej.

Podwilk to duża wieś położona nad rzeką Czarną Orawą. Początkowo działał tu luterański zbór, na miejscu którego wzniesiono w 1767r obecny kościół katolicki. W ołtarzu głównym częściowo neorenesansowym i neobarokowym umieszczona jest rzeźba św. Marcina na koniu, który swym płaszczem okrywa klęczącego żebraka. We wsi zachowały się domy z naczółkowymi dachami i wycinanymi futrynami okien.

Lipnica Mała leży w dolinie potoku Syhlec, u podnóży Babiej Góry. Stanowi przykład typowego budownictwa orawskiego. W centrum stoi murowany kościół. Obok niego jest usytuowana drewniana dzwonnica. Przy drodze do górnej części Lipnicy Małej stoi otaczana szczególnym kultem przez miejscowych górali figura Chrystusa upadającego pod krzyżem. Miejscowość ta staje się modnym miejscem wypoczynku.

Do Orawy należą jeszcze: Lipnica Wielka, Kaczory. Podsarnie, Harkabuz.

Autor Kazik http://www.orawka.iap.pl/